Kanser Cerrahisi

Genel Bilgiler?

Genel cerrahi branşı olarak birçok doku ve organ sistemleri ile ilgili kanser türleri ile ilgilenmek durumunda kalmaktayız. Bunların başında tiroit kanserleri, meme kanseri, yemek borusu kanseri, mide kanseri, kalın bağırsak kanseri, karaciğer-safra kesesi-safra yolları ve pankreas kanserleri gelmektedir. Tüm doku ve organ sistemlerinin kanserlerinde olduğu gibi genel cerrahi uzmanlık dalını ilgilendiren kanserlerde de erken tanı ve tedavi hayat kurtarıcıdır.

Kimlere uygulanır?

Etkili bir cerrahi tedavinin altın anahtarı hastalığınızın erken tanınmasından geçer. Bu nedenle son zamanlarda ortaya çıkan;

• İştah azalması
• Kilo kaybı
• Halsizlik
• Bulantı
• Kusma
• Yutma zorluğu
• Ele gelen kitle varlığı
• Sarılık
• Ağrı kesicilere dirençli ağrı (özellikle karın ve sırt ağrısı)
• Makattan kan gelmesi
• Büyük abdest düzen bozulması (Kabızlık ve özellikle sık sık büyük abdest yapma ihtiyacı duyup, tuvalette küçük parçalarla dışkılayıp rahatlayamadan tuvaletten çıkma hissi olan tenezm varlığı)

Bulguları var ise zaman kaybetmeden bir sağlık kurumuna baş vurmanız önemlidir. Unutmayın ki erken tanı hayat kurtarır.

Kanser cerrahisi kanser tanısı almış tüm hastalar için uygulanabilmektedir. Uygulanacak cerrahi tedavinin iki seçeneği vardır. Bunlardan birincisi küratif cerrahi tedavi dediğimiz kanser dokusunun tamamen ve gözle görünür kanser dokusu kalmayacak tarzda ameliyat ile çıkarılması işlemidir. Kanser cerrahisinde ikinci alternatif ise palyatif cerrahi tedavidir. Bu tedavi şekli tümörün ilerlemiş döneminde tanınması durumunda, tümörlü dokunun geride çıkarılması mümkün olmayan bir kısmının bırakılması ve mümkün olduğunca fazla tümör dokusunun çıkarılmasını hedefler. Palyatif cerrahi tedavi ayrıca çıkarılamayan tümör dokusu kaynaklı ortaya çıkan bulguların (bağırsak tıkanıklığı, sarılık, ağrı vb) giderilmesi veya azaltılması için de yapılabilmektedir.

Hastalığın kontrolü ve sağ kalımda en etkili olan yöntem küratif cerrahi tedavidir. Küratif cerrahi ise hastalığın ancak erken dönemde tanınması durumunda gerçekleştirilebilmektedir. Bu nedenle daha önceden olmayan bazı bulguların varlığında vakit geçirmeden bizlere müracaatınız hastalığınızın erkenden tanınması ve tedavisinin etkili yapılması açısından önem arz etmektedir.

Ameliyat öncesi ne gibi hazırlıklar gerekir?

Güvenli bir ameliyatın olmazsa olmazı ameliyat öncesinde iyi ve tam bir hasta değerlendirmesinden geçer.

Bu amaçla planlanması gereken ilk iş detaylı bir hasta-doktor görüşmesidir. Bu görüşme sonrasında doktorunuz;

• Fiziki verilerinize (boy, kilo, VKİ vb.) ulaşmış,
• Sizin ameliyattan beklentinizin neler olduğunu öğrenmiş,
• Mevcut şikayetlerinizin size verdiği fiziki ve psikolojik hasarın ne olduğunu öğrenmiş,
• Şikayetlerinizin hangi doku ve organ sistemi ile ilgili olabileceği konusuna hâkim olmuş,
• Genel sağlıklılık durumunuz hakkında bir yorum yaparak, planlanacak ameliyat için ne gibi hazırlıklar yapılması gerektiğine ön görü olarak karar vermiş olacaktır.

Bundan sonraki diğer aşama, hastanede detaylı bir ameliyat öncesi değerlendirme yapmaktır. Bu aşamada gerek hastalığınızın tanısı (biyopsi ve patolojik inceleme), gerek ise yaygınlık durumu ve klinik evrelemesi ile ilgili çalışmalar yapılır. Hastanede;

• Detaylı kan tetkikleri,
• Karın ultrasonografisi,
• Bilgisayarlı tomografi (tümörün var olup olmadığı, var ise bölgesel yayılımı ve metastaz durumunun netleşmesi amacıyla genelde ağızdan ve damardan ilaç verilerek tüm vücut tomografisi),
• Mide endoskopisi (ihtiyaca göre),
• Akciğer grafisi,
• Solunum fonksiyon testleri (ihtiyaca göre),
• Şüphelenilen hedef dokuya yönelik biyopsi ve patoloji işlemi
• Şüphe durumunda damarlarınızın dopler ultrasonografisi,
• EKG, Eko kardiografi tetkikleri (ihtiyaca göre),
• Kardiyolog muayenesi (ihtiyaca göre),
• Dahiliye uzmanı muayenesi,
• Anestezi uzmanı değerlendirmesi yapılarak güvenli bir ameliyata uygun olup olmadığınız değerlendirilir.

Nasıl yapılır?

Tümör cerrahisi hastalığın kaynaklandığı doku ve organ sistemlerine ve cerrahınızın tecrübe durumu ve tercihine göre açık veya kapalı (Laparoskopik va da robotik) cerrahi ile gerçekleştirilebilir.

Hastaneye yatmadan önce gibi hazırlıklar gerekir?

Ameliyatınızın sindirim sistemi üzerinde gerçekleştirilmesi planlanıyor ise;

• Genelde ameliyat öncesi 1-2 gün öncesinden sulu gıda tüketmeye başlamanız, ameliyat esnasında bağırsaklarınızın boş olması ve sonrasında ise tuvalet ihtiyacınızın daha geç ve kolay olması açısından yararlıdır.
• Kan sulandırıcı tarzında ilaç kullanıyorsanız muhakkak doktorunuzu bu konuda uyarmalı ve bu ilaçların kesilmesi, yerine alternatif ilaç başlanması konusunda doktorunuza zaman kazandırmalısınız.
• Rutin kullanmak zorunda olduğunuz ilaçlardan kan sulandırıcılar dışındakileri ameliyat gecesine kadar kullanmanızda sakınca yoktur. Tansiyon ilacı kalp ilaçları ameliyat günü sabahı doktorunuzun bilgisi dahilinde ameliyattan en az 2 saat önce az bir su ile içilebilirler.
• Sigara içiyorsanız ameliyat öncesinde muhakkak en az 1 hafta önce sigarayı bırakmak veya olabilecek en az seviyeye indirmek gereklidir. Bu sizin ameliyat sonrasındaki akciğer performansınızı direkt etkileyecek bir durumdur.
• Ameliyattan bir gece önce genel olarak saat 22-23 dolaylarında tüm katı ya da sıvı gıda alımını durdurmalı, ameliyat sabahı en az 6 saatlik açlık ile hazır bulunmalısınız.
• Ameliyattan önce hastaneye yatmadan evinizde banyo yapınız. Unutmayın ki en azından 2 ya da 3 gün banyo imkânınız olmayacaktır.
• Hastaneye gelirken naylon içerikli iç çamaşırı giymeyiniz. Naylon iç çamaşırları ameliyat esnasında kullanılan bazı elektrikli cihazlarla etkileşime girip cilt yanıklarına neden olabilmektedir.
• Hastaneye gelirken yanınızda terlik, şahsi temizlik malzemesi (diş fırçası, diş macunu, tıraş takımı vb), yeterli derecede iç çamaşırı getirmenizde yarar vardır.

Hastanede ne kadar kalırım?

Hastane kalış süreniz, ameliyat öncesindeki gece veya ameliyat sabahı hastaneye yatıp yatmadığınız, ameliyat sonrası cerrahınızın hastasını ne kadar sürece hastanede tutmayı prensip edindiği, ameliyat sonrası cerrahi probleminizin gelişip gelişmediği gibi birçok faktörden etkilense de sindirim sistemi dışındaki cerrahilerde (tiroit cerrahisi) ortalama 1-2 gece, sindirim sistemi ile ilgili ameliyatlarda ise ortalama 3-4 gece kadar olmaktadır.

Hastanede kalırken neler olacak?

Hastaneye ameliyattan bir gece önce yatmış iseniz hastanede, eğer ameliyat sabahı yatacaksanız evinizde koruyucu amaçlı kan sulandırıcısı kullanmalısınız. Bu tedavi doktorunuz tarafından planlanıp uygulanacaktır. Ameliyat sabahı ameliyathaneye inmeden önce mutlaka tuvalete gidip ihtiyacınızı giderin. Ameliyat için yatağınızdan alınıp tekrar yatağınıza dönmeniz arasındaki süre uygulanacak ameliyata göre değişmekle beraber genelde 3-4 saat kadar bir zaman dilim olacaktır. Bu sürenin hepsi ameliyat için geçen süre olmayıp, ameliyathanede ön hazırlık dönemi, ameliyatınız ve ameliyat sonrasında uyandırma işleminiz bu sürecin içindedir. Ameliyat sonrası yoğun bakıma alınıp alınmayacağınız yapılan ameliyatın uygulandığı doku sistemi, genel sağlıklılık durumunuz, ameliyatın şekli ve ameliyatta yaşananlar ile alakalı olarak cerrahınız ve anestezi uzmanı tarafından değerlendirilerek belirlenecektir. Eğer sindirim sistemi ile alakalı bir cerrahi geçirmiş yoğun bakım ihtiyacı olmadan yatağınıza alınmış iseniz ameliyat sonrasındaki günlerde süreç ise şöyle gerçekleşmektedir;

• Ameliyat günü: Yatağınıza döndükten yaklaşık 5-6 saat sonrası ilk yürüyüş için hastane personeli yardımı ile ayağa kalkıp oda içinde küçük bir yürüyüş yapıyorsunuz. Ameliyat günü tüm tedavileriniz damar yolu ile yapılıyor ve gıda alımınıza müsaade edilmemektedir.
• Ameliyattan sonraki 1.gün: Genelde bugün yudum yudum su içmeye başladığınız gündür. Gıda alımına (su içmek) bu dönemde başlanıp başlanmayacağına yine cerrahınız tarafından yapılan ameliyatın özelliklerine göre karar verilmektedir. Gün içinde yürüme miktarında da artış sağlayıp daha aktif bir gün geçirmenizi sağlıyoruz.
• Ameliyattan sonraki 2.gün: Bugün eğer ameliyat alanınıza dren konulmuş ve drenden önemli bir miktarda sıvı gelişi yok ise dreninizi çekip, size çorba, komposto ve meyve suyu gibi gıdalar başlıyoruz. 2.gün ağızdan beslenmeye geçişin başladığı ana gündür. Dreninizin çekilmesini takiben de banyo yapmanıza müsaade ediyoruz. Yine bol miktarda yürüyüşler yapmanız yararınıza olacaktır.
• Ameliyattan sonraki 3.gün: Her şeyin yolunda gittiğini gördükten sonra taburcu planlamanızın yapıldığı gün 3. gündür. Gıda alımınızda sıkıntı yok ise, ameliyata bağlı herhangi bir komplikasyon olmadığını düşünüyorsak ameliyatı takip eden 3.gün sizi taburcu ediyoruz. Taburcu süresi yine ameliyatınızdan kaynaklanan özellikler ve cerrahınızın hasta takip kriterlerine bağlı olarak birkaç gün daha uzayabilmektedir.

Hastaneden taburcu olduktan sonra neler olacak ve normal yaşamıma ne zaman başlayabilirim?

Normal hayata dönüş süresi yapılan ameliyat ve genel sağlıklılık durumunuz ile alakalı olarak değişiklik göstermekle beraber genelde Laparoskopik ameliyatlarda bir hafta sonrası, açık cerrahi ameliyatlarından sonra ise 10-12 gün sonrasında normal yaşamınıza dönebilmektesiniz.

Hastaneden çıktıktan sonra planlanması gereken önemli bir konu ise tümörün tıbbi tedavisi dediğimiz kemoterapi ve radyo terapi planlamasının yapılmasıdır. Genelde bu tedaviler ameliyatta çıkarılan tümörlü doku parçasının patolojik incelemesi sonrasında şekillenirler. Onkoloji ve radyasyon onkolojisi uzmanları vücudunuzdaki tümörün ameliyatla ne kadarının çıkarılabildiği, mikroskobik olarak hücresel bazda ne gibi özelliklere sahip olduğu, çoğalma hızı, bazı kimyasal özellikleri gibi birçok parametreyi değerlendirerek hastalığınızın patolojik evrelemesini ve buna göre de yapacakları kemoterapi ve radyoterapi tedavisinin detaylarını şekillendirirler. Genellikle ameliyat sonrası kemo ve radyoterapiye, doku iyileşmesi ve beden takviyesi sağlanması için ameliyattan sonrasındaki 10-15 gün sonra müsaade edilir. Bu geçen sürede de ameliyat ile çıkarılan piyesin patolojik değerlendirilmesi ve raporlanması gerçekleştirilir.

Kontrol ve takip sürecim nasıl olacak?

Gerek cerrahi gerekse tıbbi tedavi sonrasında düzenli bir kontrol planı uygulamak kanser hastalığın tedavi sürecinin olmaz ise olmazıdır. Bu amaçla cerrahi, onkoloji ve radyasyon onkolojisi uzmanları ortak bir takip planı oluşturup sizi bilgilendirecektir.